Lời Tự Thú: Tôi Chưa Bao Giờ Có Đam Mê Rõ Ràng Về Bất Cứ Điều Gì
- Trang Nguyễn
- 5 thg 2
- 5 phút đọc
Tôi làm, rồi mới mê.
Tôi phải thú nhận một điều mà thực ra trước giờ chưa từng giấu, ai hỏi tôi cũng nói: Tôi chưa bao giờ có "đam mê" rõ ràng về nghề nghiệp của mình.
Không có khoảnh khắc "vỡ òa" nào. Không có cảm giác bừng cháy nào. Không có lời tuyên bố nào kiểu "tôi sinh ra để làm điều này."
Trong một thế giới liên tục nhắc nhở bạn "follow your passion" và "do what you love," tôi từng cảm thấy như mình thiếu mất thứ gì đó quan trọng. Như thể tôi đang đi sai hướng vì không có kim nam châm bên trong chỉ đường.
Nhưng sau 10 năm, tôi nhận ra: Có lẽ không có đam mê lại là điều tốt nhất từng xảy ra với tôi.
Câu chuyện thật của tôi (và nó không hề lãng mạn)
Năm 3 đại học, tôi bắt đầu viết báo.
Lý do? Rất đơn giản, rất thực tế: Tôi thấy viết báo kiếm được nhiều tiền hơn làm thêm ở quán cafe. Hay gà rán.
Không có gì cao cả. Không có "tiếng gọi của nghề báo." Chỉ là một sinh viên cần tiền, nhìn thấy cơ hội, và quyết định thử.
Nhưng điều kỳ lạ đã xảy ra khi tôi làm việc đó đủ lâu.
Mỗi khi gặp khó khăn - deadline gấp, topic khó, bài bị để lại không đăng, tôi không cảm thấy muốn bỏ cuộc. Tôi cảm thấy kích thích. Tôi ở trạng thái chiến đấu. Tôi muốn giải quyết. Tôi muốn tìm ra cách.
Mỗi lần bài viết được đăng, tôi có cảm giác thành tựu. Không phải vì "đam mê viết lách," mà vì tôi thấy mình phát triển. Tôi viết rõ hơn tháng trước. Tôi hiểu bản thân hơn qua cách mình đặt câu hỏi, sắp xếp ý tưởng, lựa chọn từ ngữ.
Sau này đi làm quảng cáo cũng vậy.
Tôi không "đam mê quảng cáo." Nhưng tôi thích giải bài toán: Làm sao một thông điệp chạm đến đúng người đúng lúc? Làm sao từ ngữ có thể tạo ra hành động? Làm sao để đo lường được cái vô hình?
Tôi không yêu quảng cáo như một lý tưởng. Nhưng tôi yêu sự phát triển mà nó mang lại.
Vấn đề của "đi tìm đam mê"
Trong số những độc giả của tôi, có rất nhiều người đã dành 2, 3, thậm chí 5 năm để "tìm đam mê." Họ đọc sách self-help. Họ làm career test. Họ tìm tới huyền học. Họ suy nghĩ rất nhiều.
Nhưng họ không làm gì cả.
Bởi vì họ đang chờ sự chắc chắn. Họ đang chờ cảm giác "đây rồi, đây chính là nó." Họ muốn có đam mê trước khi bắt đầu, để đảm bảo rằng họ không lãng phí thời gian.
Nhưng đó là một vòng luẩn quẩn.
Bạn không thể biết mình có đam mê với một thứ gì đó nếu bạn chưa làm nó đủ lâu để hiểu nó.
Tìm kiếm đam mê có thể trở thành một hình thức trì hoãn tinh vi. Nó cho bạn cảm giác đang làm điều gì đó có ích, kiểu "tôi đang tìm hiểu bản thân" - trong khi thực ra, bạn chỉ đang tránh né rủi ro của việc bắt đầu.
Điều tôi học được: Đam mê là kết quả, không phải điều kiện
Sau 10 năm làm việc, tôi nhận ra một sự thật đơn giản nhưng phản trực giác:
Đam mê không phải là thứ bạn tìm thấy. Nó là thứ bạn xây dựng.
Nó đến khi bạn làm một việc đủ lâu để:
Giỏi đến mức tự tin
Hiểu sâu đến mức thấy được những điều người khác không thấy
Tích lũy đủ kinh nghiệm để tạo ra kết quả có ý nghĩa
Lúc đó, bạn không còn cần "đam mê" để làm động lực nữa. Bạn có thứ mạnh mẽ hơn: Mastery.
Tôi không yêu viết từ ngày đầu tiên. Nhưng sau 100 bài, sau khi hiểu được cách ngôn ngữ hoạt động, sau khi thấy mình có thể làm người khác hiểu điều phức tạp qua từ ngữ - lúc đó, tôi biết mình sẽ viết cả đời.
Ba thứ bạn cần thay vì "đam mê"
1. Một lý do đủ mạnh để tiếp tục
Không cần phải là lý do cao cả. Chỉ cần đủ thật. Có thể là tiền. Có thể là sự phát triển. Có thể là tò mò. Lý do của bạn không cần nghe "inspiring". Nó chỉ cần đủ mạnh để bạn tiếp tục khi khó khăn.
2. Khả năng tìm thấy thử thách trong công việc
Đây là kỹ năng quan trọng nhất mà không ai dạy bạn. Hầu hết mọi người nghĩ thử thách sẽ tự nhiên xuất hiện. Nhưng sự thật là: Bạn phải tự tạo ra nó.
Mỗi dự án, dù nhỏ hay lớn, đều có thể trở thành thử thách nếu bạn đặt câu hỏi đúng:
Làm sao tôi có thể làm điều này tốt hơn lần trước?
Làm sao tôi có thể giải quyết vấn đề này theo cách chưa ai làm?
Làm sao tôi có thể biến kinh nghiệm này thành insight mà người khác chưa thấy?
3. Sự kiên nhẫn để master một thứ gì đó
Đây là điều khó nhất. Bởi vì trong 6 tháng đầu tiên, bạn sẽ tệ. Trong năm đầu tiên, bạn sẽ mất tự tin. Trong 2-3 năm đầu, bạn sẽ thấy người khác giỏi hơn mình.
Nhưng nếu bạn kiên trì, một điều kỳ diệu xảy ra: Bạn bắt đầu thấy được những pattern mà người mới không thấy. Bạn làm nhanh hơn, chính xác hơn, tự tin hơn. Bạn bắt đầu có trực giác.
Và lúc đó, bạn sẽ thấy yêu điều mình làm.
Để viết lại sự nghiệp - không cần đam mê
Đây là lý do tôi không bao giờ nói với ai "hãy tìm đam mê của bạn." Thay vào đó, tôi hỏi: "12 tháng tới, bạn muốn cuộc sống của mình diễn ra như thế nào?"
Không phải lý tưởng mơ hồ. Mà là hình dung cụ thể.
Rồi bạn chỉ cần:
Bắt đầu từ những gì bạn có: kỹ năng hiện tại, kinh nghiệm hiện tại, mạng lưới hiện tại
Tìm thử thách nhỏ để vượt qua: mỗi tuần một thử thách, mỗi tháng một bài học
Xây hệ thống thay vì dựa vào ý chí: viết mỗi thứ Tư, review mỗi cuối tháng, ship mỗi tuần
Nếu bạn đang mắc kẹt vì chưa tìm được "đam mê," hãy cho phép mình bắt đầu mà không cần nó. Bạn không cần biết chắc chắn đây có phải con đường đúng không. Bạn chỉ cần bắt đầu đi.
Đây là bài trong chuỗi Career Rewrite — nơi tôi chia sẻ về cách viết lại sự nghiệp một cách có chủ đích.
Bình luận