[Dịch] On Writing Well - William Zinsser: Nghệ Thuật Viết Phi Hư Cấu
- Trang Nguyễn
- 30 thg 12, 2025
- 3 phút đọc
Disclaimer: Bản dịch này được thực hiện với mục đích cá nhân và chia sẻ phi thương mại. Tôi không sở hữu bản quyền cuốn sách gốc. Khuyến khích mọi người tìm đọc bản gốc để ủng hộ tác giả. Tôi không phải dịch giả chuyên nghiệp, bản dịch có thể có sai sót. Mọi góp ý xin gửi về blog.
Về cuốn sách On Writing Well
"On Writing Well" của William Zinsser là một trong những cuốn sách kinh điển về nghệ thuật viết phi hư cấu. Xuất bản lần đầu năm 1976 và được tái bản 30 lần, cuốn sách đã bán được hơn một triệu bản và trở thành cẩm nang thiết yếu cho các nhà văn, nhà báo, và bất kỳ ai muốn viết tốt hơn.
Điểm đặc biệt của Zinsser là ông không chỉ dạy kỹ thuật viết, mà còn chia sẻ triết lý sống với nghề văn - từ sự tự tin, niềm vui, tính chính trực, đến cách tổ chức ý tưởng và tìm giọng văn riêng.
Lời mở đầu: Bản chất của viết lách không thay đổi
Trong lời mở đầu, Zinsser kể về bức ảnh của E.B. White - nhà văn vĩ đại ngồi viết trong nhà thuyền giản dị với chỉ ba thứ: máy đánh chữ, giấy, và thùng rác. Hình ảnh này tượng trưng cho bản chất của việc viết:
Không gì có thể thay thế người viết. Anh, hay cô ấy, vẫn tiếp tục dính lại với công việc cũ mèm: viết cái gì mà người khác sẽ muốn đọc.
Dù công nghệ thay đổi - từ máy đánh chữ sang máy tính, từ email đến blog - bản chất viết lách vẫn đòi hỏi tư duy cứng rắn và những công cụ đơn giản của ngôn ngữ. Viết tốt vẫn là viết lại, chứ không phải viết trôi chảy.
Những bài học chính từ 8 chương đã dịch
1. Giao dịch (Transaction)
Viết lách là một giao dịch giữa người viết và người đọc. Độc giả không chỉ muốn biết thông tin - họ muốn biết con người đứng sau những dòng chữ. Tính cách và nhiệt huyết của bạn chính là thứ khiến bài viết trở nên sống động.
2. Sự đơn giản (Simplicity)
Viết đơn giản không có nghĩa là viết đơn điệu hay thiếu chiều sâu. Đó là loại bỏ mọi thứ không cần thiết, chỉ giữ lại điều cốt lõi. Câu văn rõ ràng phản ánh tư duy rõ ràng.
3. Lộn xộn (Clutter)
Phần lớn văn bản tệ là vì lộn xộn - những từ, cụm từ, câu không mang ý nghĩa gì. Học cách nhận diện và loại bỏ lộn xộn là kỹ năng quan trọng nhất của người viết.
4. Phong cách (Style)
Phong cách không phải để làm màu mà là sự thể hiện chân thực của bản thân. Hãy là chính mình khi viết - đừng cố bắt chước ai khác. Giọng văn tốt nhất là giọng văn tự nhiên nhất của bạn.
5. Khán giả (The Audience)
Đừng cố viết cho mọi người - hãy viết cho chính bạn. Khi bạn viết điều mình thực sự quan tâm, bằng giọng văn chân thực, độc giả phù hợp sẽ tìm đến bạn.
6. Từ ngữ (Words)
Chọn từ đúng, không phải từ cao siêu. Mỗi từ đều có sắc thái riêng - hãy tìm từ chính xác nhất cho ý bạn muốn diễn đạt. Tránh những từ mơ hồ, sáo rỗng, hoặc làm phồng câu văn.
7 & 8. Cách dùng và Tính thống nhất
Ngôn ngữ luôn thay đổi, nhưng hãy chọn một cách dùng rồi giữ nhất quán. Tính thống nhất trong giọng điệu, thì, đại từ, và cách hành văn giúp độc giả theo dõi dễ dàng và tin tưởng vào người viết.
(Còn tiếp)
Tại sao On Writing Well vẫn quan trọng hôm nay?
Trong thời đại mà ai cũng có thể viết và đăng tải nội dung - từ blog, email, đến social media - những nguyên tắc của Zinsser càng trở nên thiết yếu:
Viết rõ ràng, đơn giản giữa thời đại thông tin quá tải
Tìm giọng văn riêng trong biển nội dung đồng nhất
Viết với tính chính trực khi mọi người đều có thể copy-paste
Viết lại, chứ không chỉ viết nhanh và đăng luôn
Đọc bản dịch đầy đủ
Tôi đã dịch 8 chương đầu tiên của "On Writing Well" và chia sẻ trên blog cá nhân. Mỗi chương đi sâu vào từng khía cạnh của nghệ thuật viết lách với ví dụ cụ thể và lời khuyên thực tế từ kinh nghiệm 50 năm làm nghề của Zinsser.
Đọc bản dịch đầy đủ tại: hachiwriter.net/dich-on-writing-well-william-zinsser-1/
Và một lần nữa, tôi khuyến khích bạn tìm đọc bản gốc tiếng Anh để cảm nhận trọn vẹn giọng văn và sự sâu sắc của William Zinsser.
Bình luận